In een gebied komen vaak opgaven samen die niet vanuit één organisatie of één beleidsterrein zijn op te lossen. Denk aan landbouw, natuur, water of wonen. Verschillende partijen hebben daarin hun eigen verantwoordelijkheid en belangen. Tegelijk zijn zij van elkaar afhankelijk om besluiten te nemen en plannen uit te voeren.
Noordtij begeleidt zulke gebiedsprocessen. We brengen eerst in beeld wat er speelt en welke partijen waarvoor verantwoordelijk zijn. Daarna richten we het proces zo in dat duidelijk is waar gezamenlijke keuzes nodig zijn, wie daarover besluit en wat de volgende stappen zijn.
Wat is een gebiedsproces?
Een gebiedsproces is een gezamenlijke aanpak voor ontwikkelingen die meerdere organisaties, belangen of beleidsterreinen raken. Geen van de betrokken partijen kan de opgave alleen oplossen.
Dat kan gaan om de toekomst van het landelijk gebied, een gebiedsontwikkeling of bijvoorbeeld een dijkversterking. De inhoud verschilt per gebied. Kenmerkend is dat partijen elkaar nodig hebben en dat keuzes van de ene partij gevolgen kunnen hebben voor de andere.
Een goed gebiedsproces maakt duidelijk wat gezamenlijk moet worden opgepakt, welke verantwoordelijkheden afzonderlijk blijven en hoe besluiten tot stand komen.
Wanneer is procesregie nodig?
Procesregie is vooral van waarde wanneer de inhoudelijke opgave duidelijk is, maar de samenwerking of besluitvorming ingewikkeld wordt. Bijvoorbeeld wanneer verantwoordelijkheden over meerdere organisaties zijn verdeeld, belangen verschillen, projecten elkaar beïnvloeden of onduidelijk is wie waarover besluit.
Ook een proces dat al langere tijd loopt, kan vastlopen doordat nieuwe ontwikkelingen of besluiten de oorspronkelijke aanpak hebben ingehaald.
In zulke situaties helpt onafhankelijke procesbegeleiding om opnieuw overzicht te krijgen en duidelijke afspraken te maken over het vervolg.
Eerst begrijpen wat er speelt
We beginnen niet met een standaardaanpak. Eerst brengen we de situatie in beeld. We kijken naar de opgaven die in het gebied spelen, lopende ontwikkelingen, eerdere besluiten en gemaakte afspraken. Ook maken we duidelijk welke partijen betrokken zijn en waar hun verantwoordelijkheden liggen.
Daarbij kijken we nadrukkelijk naar wat er al is. Een nieuw overleg of een nieuwe werkgroep is niet automatisch de oplossing. Soms kan een bestaand proces worden aangepast of kunnen twee trajecten beter op elkaar worden afgestemd.
Op basis daarvan bepalen we samen met de opdrachtgever hoe het vervolg het beste kan worden ingericht.
Het proces organiseren
Vervolgens maken we duidelijk wie welke rol heeft, waar besluitvorming plaatsvindt en welke overleggen of werkvormen daarvoor nodig zijn.
Niet alles hoeft gezamenlijk te worden behandeld. Sommige onderwerpen vragen om afstemming tussen meerdere partijen, terwijl andere binnen de verantwoordelijkheid van één organisatie kunnen blijven. Dat onderscheid moet vanaf het begin helder zijn.
Ook participatie en procescommunicatie krijgen een plek in deze aanpak. We bepalen wanneer betrokkenheid nodig is, waarover mensen kunnen meepraten en hoe hun inbreng wordt gebruikt in het vervolg.
Van belangen naar keuzes
Verschillende belangen horen bij een gebiedsproces. Het doel is daarom niet om ervoor te zorgen dat iedereen hetzelfde vindt.
Noordtij helpt om duidelijk te maken waar partijen het over eens zijn, waar verschillen blijven bestaan en welke keuzes nodig zijn. Daarmee ontstaat ook duidelijkheid over de besluiten die nog moeten worden genomen en wie daarvoor verantwoordelijk is.
De uitkomst verschilt per opdracht. Soms is dat een gezamenlijk perspectief of een gebiedsagenda. In andere gevallen gaat het om concrete afspraken, projecten of een voorstel voor bestuurlijke besluitvorming.
Belangrijk is dat duidelijk is wat na afloop van het proces gebeurt.
De rol van Noordtij
Soms begeleiden we een gebiedsproces van begin tot eind. In andere opdrachten ondersteunen we een projectleider, programmamanager of samenwerkingsverband bij een specifieke fase.
We kunnen het proces ontwerpen en begeleiden, gezamenlijke werksessies voorbereiden, besluitvorming structureren en zorgen dat verschillende deelprocessen goed op elkaar aansluiten. De inhoudelijke en bestuurlijke verantwoordelijkheid blijft daarbij waar die hoort: bij de betrokken organisaties.
Gebiedsprocessen in de praktijk
Bij Koehool-Lauwersmeer begeleidden we het gebiedsproces rond de dijkversterking. Vanuit de dijkopgave werd samen met gebiedspartijen gekeken naar de ontwikkeling van het gebied als geheel. Daardoor konden ook andere opgaven worden betrokken bij de keuzes die rond de dijkversterking werden gemaakt.
Voor gemeente Waadhoeke begeleiden we het proces rond de kaderstellende notitie voor het landelijk gebied. De notitie geeft richting aan toekomstige keuzes en maakt duidelijk welke kaders de gemeente daarbij wil hanteren. Verschillende ontwikkelingen in het landelijk gebied worden daarin in samenhang bekeken.
Geen proces om het proces
We organiseren niet meer dan nodig is. Niet ieder onderwerp vraagt om gezamenlijk overleg en niet iedere partij hoeft bij iedere stap betrokken te zijn.
Een gebiedsproces is geslaagd als duidelijker is welke keuzes nodig zijn, wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe het vervolg wordt georganiseerd.
Een gebiedsproces begeleiden?
Staat er een complexe gebiedsopgave op de agenda en is procesregie nodig? Noordtij denkt graag mee over een aanpak die past bij het gebied en de fase waarin het proces zich bevindt.